Archiwa tagu: na cholesterol

Gwiazdnica pospolita – moja gwiazda wśród ziół

Gwiazdnica pospolita w zbliżeniu (foto: Nina Marta O.)

Dziś chciałabym przybliżyć Tobie jedną z moich ulubienic! Uwielbiam rośliny pospolite, wcześnie pojawiające się, rosnące prawie wszędzie, a do takich należy gwiazdnica, niepozorne, acz mocne ziele. To będzie jedno z ziół, obok żółtlicy (mojej drugiej ulubienicy), które opiszę dość dokładnie, gdyż przyjrzałam się jej pisząc o niej i żółtlicy pracę dyplomową na koniec Eul-u, chcąc pokazać ich wszechstronność, bo również ekologiczni rolnicy na nie narzekali. Ze względu na ilość informacji, które mam o niej do przekazania, napiszę o niej w kilku wpisach. Dziś informacje podstawowe:) Oto moja gwiazda wśród ziół!

Gwiazdnica pospolita – Stellaria media należy do rodziny goździkowatych (foto: Nina Marta O.)

Ta niepozorna gwiazdnica ma charakter kosmopolityczny – posiada bardzo rozległy zasięg geograficzny, przy czym najbardziej zróżnicowany jest on w strefie klimatu umiarkowanego chłodnego na półkuli północnej. Występuje aż po piętro subalpejskie w górach i rejony okołobiegunowe. Możesz ją znaleźć praktycznie wszędzie: w miejscach ruderalnych, na polach, w zaroślach, w ogródkach, na ogrodach, na działkach, w lasach, na brzegach wód, na ugorach i na łąkach.

Tu gwiazdnica pośród traw:) (foto: Nina Marta O.)

Jest rośliną wskaźnikową gleb wilgotnych, zasobnych w próchnicę i azot. Rośnie na glebach o odczynie obojętnym. Lubi niższą temperaturę, dlatego najlepiej rośnie wiosną i jesienią, a latem dobrze rozwija się w chłodnych i zacienionych miejscach. Jest rośliną zimotrwałą – rośnie, kwitnie i kiełkuje nawet pod śniegiem przy temperaturze paru stopni powyżej zera, dzięki czemu jest dostępna niemal przez cały rok, także zimą. Tylko trzaskający mróz bez pokrywy śnieżnej potrafi zaszkodzić gwiazdnicy.

Gwiazdnica jest rośliną roczną lub 2-letnią. Tworzy gęste kobierce blisko ziemi o wysokości 5-40 cm. Taką wysoką i cudną gwiazdnicę znalazłam koło szamba u Jagody na Podlasiu w miejscu, gdzie praktycznie przez cały dzień był cień:) Taka to przewrotna roślinka! Wprawdzie gwiazdnica wygląda na kruchą roślinę, lecz posiada niemal niezniszczalną energię życiową. Jest eterycznym olbrzymem. Rośnie i kwitnie oraz owocuje ustawicznie, a gdzie jej łodygowe węzły dotkną ziemi, tworzy nowe korzonki. Przy ostrej zimie kwitnie od maja do października. Rozmnaża się przez nasiona wysiewane o każdej porze. Cechuje ją niebywała żywotność: 1 roślina jest w stanie wytworzyć w ciągu 1 sezonu ponad 15 ooo (w innych źródłach – 25 000) nasion. Może wydać nawet 5, 6 pokoleń, zwykle – 2, 3 w ciągu lata, co zależy od zasobności gleby w wilgoć. Nasiona zachowują zdolność do kiełkowania przez 20 lat i mogą kiełkować w różnych porach roku – nawet zimą.

W Europie rośnie 17 gatunków, z czego w Polsce 10. W Azji rosną 64 gatunki. Przedstawiciele tego rodzaju uważane są za jedne z najbardziej rozpowszechnionych gatunków roślin nasiennych na świecie.

Gwiazdnica zawiera wiele cennych substancji czynnych. W jej skład wchodzą flawonoidy (rutyna), śluzy, saponiny, garbniki, glikozydy, rzadki kwas gamma – linolenowy (GLA z grupy omega- 6), kwas para-aminobenzoesowy (PABA) oraz kwas krzemowy. Ziele jest skarbnicą łatwo przyswajalnej witaminy C (200 – 300 mg/100 g; dla porównania róża zawiera 450 mg), a także wit A (czyli beta–karotenu– 35 mg; dla ciekawostki dodam, iż ma od 2 do 8 razy wyższą zawartość wit A i C niż sałata siewna) oraz wit B1 (tiaminę), B2 (ryboflawinę), PP (B3, niacynę – 0,5 mg), E, F (kwas linolenowy). Jest również bogata w składniki mineralne: potas (32x więcej niż w sałacie siewnej), miedź, fosfor, wapń (2x więcej niż w sałacie siewnej), żelazo (7x więcej niż w sałacie siewnej), magnez (3x więcej niż w sałacie siewnej), jod, selen, krzem, mangan, sód.

W sprzyjających warunkach rośnie bujna i wysoka (foto: Nina Marta O.)

Gwiazdnica, jak wiele goździkowatych, obok rzadkich minerałów, zawiera saponiny, czyli substancje pieniące, które zmniejszają napięcie powierzchniowe wody. Działają one przede wszystkim na błony śluzowe i skórę czyli: wykrztuśnie, wspomagająco na trawienie, chłodząco, oczyszczająco, moczopędnie, łagodząco w problemach skórnych, uspokajająco, poza tym pomagają pozbyć się tłuszczu i toksyn z organizm (działanie odchudzające) oraz podwyższająabsorpcje innych substancji czynnych (to ostatnie podobnie jak żeń-szeń).

Kwas gamma-linolenowy (GLA), jest o jedną z pochodnych wysoko cenionych kwasów tłuszczowych szeregu omega-6, zalecany jako skuteczny lek w artretyzmie, przy zaburzeniach hormonalnych oraz w chorobach skóry np. trądziku.

Rolą kwasu PABA, określanego jako witamina B10, jest wzmacnianie działania kortyzonu (hormonu kory nadnerczy), który łagodzi stany zapalne. Uczestniczy ona również w przemianie żelaza i tworzeniu czerwonych krwinek. PABA posiada właściwości bakteriobójcze oraz wspomaga redukcję białka. Dużą zaletą kwasu paraaminobenzoesowego jest to, że chroni przed zaburzeniami płodności. Dodatkowo opóźnia procesy starzenia (m.in. pojawianie się zmarszczek i siwizny) oraz wspomaga utrzymanie dobrej kondycji skóry i włosów. Podczas opalania działa jako naturalny filtr ochronny, odbijając szkodliwe promienie UV. Witamina B10 przyspiesza też procesy regeneracji po przebytych złamaniach czy skręceniach kończyn. Kwas ten pobudza bakterie jelitowe, które produkują kwas foliowy.

Świeża gwiazdnica (foto: Nina Marta O.)

Pozostałe właściwości lecznicze gwiazdnicy są równie bogate. Ma działanie wzmacniające, przeciwkrwotoczne, przeciwbólowe, ściągające, zmiękczające,wiatropędne (zapobiega wzdęciom), przeciwskurczowe, dezynfekcyjne, przeciwświądowe, przestrajające, odtruwające, przeczyszczające – przy intensywnym spożyciu,. Oczyszcza krew, stymuluje jej wytwarzanie, obniża cholesterol, rozpuszcza płytki miażdżycowe w naczyniach krwionośnych oraz wzmacnia i uszczelnia naczynia krwionośne stosowana zarówno doustnie, jak i zewnętrznie. Przyspiesza odprowadzanie zbędnych produktów przemiany materii i nadmiaru wody, usuwa zbędne metabolity, przede wszystkim kwas moczowy, reguluje prace wątroby i jelit, zmniejsza łaknienie, pobudza procesy anabolizmu (asymilacji). Działa ochronnie i odtruwająco na wątrobę, łagodzi skutki spożywania alkoholu. Wspiera pracę nerek, działa korzystnie na układ nerwowy, a także reguluje gospodarkę hormonalną, stąd jest dla pań w okresie klimakterium i post-menopauzalnym. Zapobiega sztywnieniu stawów,podnosi wilgotność skóry, poprawia jej elastyczność. Kompresy ze świeżego ziela działają hamująco na nadmierne wydzielanie mleka.

Pięknie przykrywa ziemię. (Nina Marta O.)

To jest skrócona wersja jej dobroczynnego działania. W kolejnym wpisie podam listę chorób, przy których warto się w nią zaopatrzyć i skorzystać. Na szczęście można ją zbierać niemal cały rok, jakkolwiek najlepiej wiosną i jesienią na krótko przed kwitnieniem lub zaraz na jego początku, gdyż wtedy ma najwięcej związków biologicznie czynnych. Z dojrzałych egzemplarzy należy obrywać tylko kilkucentymetrowe końce pędów, gdyż dolne żółkną, wysuszają się, stąd są niesmaczne. Najłatwiej robić to nożyczkami, którymi z łatwością za jednym zamachem zetniemy kilka czy kilkanaście wierzchołków. Jakość ziela jest lepsza, jeśli zbiera się je w miesiącach letnich przed południem.

Zapraszam niedługo na ciekawostki i zastosowanie gwiazdnicy:)